In de Forumzaal van OBA Oosterdok is gisteravond voor de derde keer de IHLIA Scriptieprijs uitgereikt. Tijdens een speciale bijeenkomst heeft de vierkoppige jury uit drie genomineerden de prijs toegekend aan Desley de Graaf die in The Men in One Hammock bijna honderd rechtszaken onderzocht over homoseksuele sodomie die op of rond VOC-schepen plaatsvonden en in Batavia voor de rechtbank werden gebracht.
De andere genomineerden waren:
- Tessa Karsten met “Softly Gentleman-like”; Self-Representation and Identity in the Journals of Anne Lister, 1816-1826
- Lauren Geel met Couples in Court: Same-Sex Adult Adoption, 1980-2015
Daarnaast is er een eervolle vermelding voor de scriptie How We Fill Our Days and Nights van Karin van de Wiel.
Over de winnende scriptie
The Men in One Hammock is een casestudy van homoseksuele relaties die tussen 1625 en 1787 werden vervolgd door het gerechtshof van de Verenigde Oost-Indische Compagnie in Batavia.
Door middel van intersectionele kwantitatieve analyses van 112 processen waarbij 280 verdachten betrokken waren, worden de sociale profielen van de verdachten, de gerechtelijke vervolgingspatronen en de ruimtelijke contexten van seksuele ontmoetingen aan boord van schepen gereconstrueerd.
Het onderzoek laat zien dat Nederlanders onevenredig vaak het doelwit waren, zowel in absolute aantallen als in zwaarte van de straffen, in vergelijking met Europese en Aziatische arbeidsmigranten. Het onthult ook dat een derde tot de helft van alle relaties plaatsvond onder omstandigheden waarin mogelijkheden voor heteroseksuele gemeenschap beschikbaar waren, waarmee de al lang bestaande ‘Situationele homoseksualiteit’-theorie in de maritieme historiografie in twijfel wordt getrokken.
Het proefschrift biedt een nieuwe basis voor de interpretatie van seksualiteit en rechtvaardigheid in vroegmoderne koloniale contexten.
Uit het juryrapport
“Deze scriptie heeft op zeer verrassende wijze via de inmiddels gedigitaliseerde VOC-archieven bijna honderd rechtszaken onderzocht over homoseksuele sodomie die op of rond VOC-schepen plaatsvonden en in Batavia voor de rechtbank werden gebracht.
“Daarmee levert deze scriptie een belangrijke aanvulling op het bestaande onderzoek naar de vroegmoderne vervolgingen van sodomie in de Republiek, met zeer overtuigende resultaten. De aanpak is vooral kwantitatief, maar met het geregeld meer inhoudelijk beschrijven van de gevallen en door ook de context waarin het zich afspeelde uitstekend te onderzoeken, is het ook een scriptie geworden waarin het verleden tot leven komt. Desley de Graaf heeft bijvoorbeeld heel mooi de routes in kaart gebracht, waarop diverse soorten bemanningsleden – deels lokaal en van kleur – voeren (zowel tussen Nederland, Kaapstad en Batavia als in het hele Aziatische gebied) – of met tekeningen van schepen in beeld gebracht waar precies de mannen zich met elkaar vermaakten. De analyse is gelaagd en voegt echt iets toe aan bestaande inzichten. Dat de witte Europese bemanning meer en zwaarder werd gestraft dan andere bemanningsleden, bijvoorbeeld.
“Centraal is ook het goed uitgewerkte argument, dat de zogenaamd ‘noodhomoseksualiteit’ in de berechte gevallen geen rol speelt, omdat een groot deel van de veroordeelde sodomiegevallen zich in een context afspelen waar vrouwen wel degelijk voorhanden waren – in havens.
“Deze scriptie is daarmee niet alleen de enige die zich in een koloniale context beweegt en kleur, rang en leeftijd meeneemt in de analyse, maar ook een uiterst ‘volwassen’ bijdrage aan en welkome koloniale aanvulling op de vroegmoderne Europese historiografie van homoseksuele sodomie.”
